Tóc bạc sớm: nguyên nhân, xét nghiệm nên làm và cách khắc phục
Tóc bạc sớm dưới góc nhìn khoa học: Thế nào mới thực sự là "sớm", 6 nguyên nhân cốt lõi, những xét nghiệm thực sự có giá trị và liệu mái tóc có cơ hội đen trở lại?
Từ khoá liên quannguyên nhân tóc bạc sớmtóc bạc sớm ở tuổi 20tóc bạc có đen lại được khôngcách khắc phục tóc bạc sớmxét nghiệm khi tóc bạc sớmtóc bạc sớm ở nữ giới
Phần lớn thông tin về tóc bạc sớm hiện nay đều đi kèm những lời hứa thổi phồng về khả năng đảo ngược màu tóc. Bài viết này tiếp cận vấn đề bằng dữ liệu thực tế: Bóc tách từng nhóm nguyên nhân, đối chiếu các bằng chứng khoa học vững chắc và chỉ ra đâu là thông tin mâu thuẫn. Cùng khám phá xem đâu là yếu tố then chốt để ngăn chặn tình trạng tóc bạc sớm.
Điểm nhấn nhanh:
- Bạc sớm là một mô tả, không phải một chẩn đoán. Ngưỡng thường dùng cho người châu Á là sợi bạc đầu tiên xuất hiện trước 25 tuổi.
- Chỉ hai xét nghiệm có bằng chứng lặp lại được: vitamin B12 và chức năng tuyến giáp. Các chỉ số khác cho kết quả trái ngược nhau giữa các nghiên cứu.
- Đảo ngược là có thật nhưng hiếm. Năm 2021 các nhà nghiên cứu đã đo được sợi tóc người tự lấy lại sắc tố, song đó là hiện tượng quan sát được chứ chưa phải thứ bạn chủ động tạo ra.
Tổng quan về tóc bạc sớm
| Thông tin | Chi tiết |
|---|---|
| Mốc bắt đầu trung bình | Khoảng tuổi 30 đến 40 theo Viện Da liễu Hoa Kỳ |
| Ngưỡng gọi là bạc sớm | Trước 20 tuổi ở người da trắng, trước 25 tuổi ở người châu Á, trước 30 tuổi ở người gốc Phi |
| Vị trí xuất hiện đầu tiên | Vùng thái dương, sau đó tới vùng trán |
| Nhóm nguyên nhân chính | Di truyền, rối loạn tuyến giáp, thiếu vi chất, bệnh tự miễn, hút thuốc, căng thẳng |
| Yếu tố liên quan mạnh nhất | Tiền sử gia đình; trong một khảo sát 71 ca, 90,1% có bố mẹ hoặc anh chị em bạc sớm |
| Xét nghiệm có cơ sở nhất | Vitamin B12 và hormone tuyến giáp |
| Điều y học chưa làm được | Chưa có phương pháp nào được chứng minh rằng sẽ phục hồi màu hiệu quả |
Màu tóc đến từ đâu và vì sao tóc mất màu
Màu tóc không nằm sẵn trong sợi tóc mà được nạp vào từng ngày, chỉ trong giai đoạn tóc đang mọc. Bạc tóc là hỏng ở dây chuyền sản xuất, không phải ở sợi tóc đã thành hình.
Melanin là gì?
MelaninĐịnh nghĩasắc tố tự nhiên tạo nên màu tóc, màu da và màu mắt; ở tóc, melanin do tế bào hắc tố trong nang tóc sản xuất rồi nạp vào sợi tóc trong lúc tóc đang mọc là chất tạo màu tự nhiên của cơ thể, có trên da, mắt và tóc. Tóc đen, tóc nâu hay tóc vàng khác nhau ở lượng và loại melanin chứ không phải ở cấu trúc sợi tóc. Có hai dạng chính: eumelanin cho các tông nâu đen, và pheomelanin cho các tông vàng đỏ. Người châu Á có lượng eumelanin cao nên tóc thường có màu đen hoặc nâu đậm.
Tóc bạc là hiện tượng khi sợi tóc mọc ra mà không có melanin ngay từ đầu, nên tóc chỉ có được màu nền của chất sừng, thường sẽ có màu trắng hoặc xám.
Sắc tố chỉ được nạp khi tóc đang mọc
Ở đáy mỗi nang tóc có một cụm tế bào hắc tốĐịnh nghĩatế bào chuyên sản xuất melanin, nằm ở phần gốc nang tóc và nạp sắc tố vào sợi tóc trong lúc tóc mọc làm việc như một xưởng nhỏ. Melanin được tổng hợp tại đây, sau đó thành phần này sẽ được chuyển sang các tế bào tạo nên sợi tóc.
Xưởng sản xuất sắc tố tóc này không chạy liên tục; chỉ hoạt động trong giai đoạn anagenĐịnh nghĩapha tăng trưởng của chu kỳ tóc, kéo dài vài năm, là khoảng thời gian duy nhất nang tóc sản xuất và nạp sắc tố, sau đó ngừng hẳn khi nang tóc nghỉ, phải được tái lập từ đầu ở chu kỳ kế tiếp. Tobin và Paus mô tả cơ chế này từ năm 2001 và gọi nó là đơn vị sắc tố của nang tóc.
Việc phải khởi động lại sau mỗi chu kỳ nghỉ là lý do chính khiến tóc dễ bị lấm chấm bạc. Nguồn tế bào gốc dự trữ để tái lập xưởng sắc tố có giới hạn. Khi kho này cạn ở một nang tóc cụ thể, chu kỳ tiếp theo mọc ra sợi tóc không màu, mắt người nhìn thấy sẽ là màu trắng hoặc xám. Vì mỗi nang có nhịp hoạt động riêng, tóc bạc xuất hiện từng sợi lẻ tẻ chứ không đổi màu đồng loạt.
Nước oxy già tích tụ ngay trong sợi tóc
Có một cách nói dễ hình dung: sợi tóc bạc tự tẩy trắng chính nó, bằng đúng loại hóa chất mà tiệm tóc dùng để tẩy tóc.
Năm 2009, nhóm của Wood công bố trên FASEB Journal rằng tóc bạc và tóc trắng ở người tích tụ hydro peroxide, tức nước oxy già, ngay bên trong sợi tóc. Bình thường cơ thể có sẵn một enzyme dọn dẹp chất này, tên là catalaseĐịnh nghĩaenzyme phân giải hydro peroxide thành nước và oxy, là lớp phòng vệ chính của tế bào trước loại gốc oxy hóa này. Ở nang tóc bạc, catalase gần như biến mất, nên nước oxy già cứ thế dồn lại mà không có gì xử lý.
Chỗ nó gây hại là dây chuyền sản xuất màu. Melanin được tạo ra nhờ một enzyme tên là tyrosinase, và nước oxy già làm hỏng enzyme này đúng ngay vùng làm việc của nó. Máy hỏng đúng chỗ vận hành thì dây chuyền dừng, nên nang tóc không tạo được melanin nữa dù mọi thứ khác vẫn bình thường.
Nghiên cứu này hay bị các sản phẩm chống oxy hóa mượn tên, nên cần đọc kỹ phần kết luận. Nhóm tác giả chỉ chứng minh được rằng trong ống nghiệm, L-methionine ngăn được phản ứng oxy hóa nói trên. Từ một phản ứng trong ống nghiệm tới một viên uống làm đen tóc người là khoảng cách rất xa, và tới nay khoảng cách đó vẫn chưa được lấp.
Bao nhiêu tuổi thì gọi là tóc bạc sớm
Ngưỡng tuổi khác nhau theo chủng tộc, và với người châu Á mốc thường dùng là trước 25. Vài sợi bạc lẻ tẻ ở tuổi thiếu niên không hiếm như bạn nghĩ.
Theo tổng quan nghiên cứu của Kumar và cộng sự (International Journal of Trichology, 2018), mốc tuổi được xác định là bạc tóc sớm sẽ khác nhau tùy theo chủng tộc: trước 20 tuổi đối với người da trắng, trước 25 tuổi với người châu Á, và trước 30 tuổi với người gốc Phi. Trong khi đó, Viện Da liễu Hoa Kỳ cho biết độ tuổi bạc tóc tự nhiên thường bắt đầu từ khoảng 30 đến 40.

Việc nắm rõ các cột mốc này sẽ giúp bạn bớt lo lắng không cần thiết. Ví dụ, việc lốm đốm vài sợi bạc ở tuổi 27 là hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu mới 19 tuổi mà đã xuất hiện cả mảng tóc bạc ở thái dương, đó là lúc bạn nên đi thăm khám bác sĩ.
Sáu nguyên nhân gây tóc bạc sớm
Sáu nhóm nguyên nhân, nhưng chỉ ba nhóm can thiệp được: rối loạn tuyến giáp, thiếu vi chất và hút thuốc. Ba nhóm còn lại là di truyền, bệnh tự miễn và sự cạn kiệt tự nhiên của kho tế bào gốc.
Phần này là bản đồ tổng thể; ba nhóm quan trọng nhất được mổ xẻ kỹ hơn ở các mục ngay sau. Nền của cả sáu nhóm là quá trình lão hóa tự nhiên của kho tế bào gốc hắc tố đã nói ở phần đầu: chúng không tạo ra một cơ chế mới, chúng chỉ đẩy nhanh cái đồng hồ vốn đã chạy sẵn.
1. Di truyền
Đây là yếu tố có tương quan mạnh nhất trong mọi nghiên cứu về bạc sớm, và cũng là yếu tố không can thiệp được. Thời điểm nang tóc ngừng sản xuất melanin phần lớn được lập trình sẵn trong gen; nếu bố mẹ hoặc anh chị em ruột bạc từ sớm, khả năng cao bạn thừa hưởng đặc điểm đó. Không có sản phẩm hay chế độ ăn nào đảo ngược được nhóm này.
2. Rối loạn tuyến giáp
Tuyến giáp là tuyến hình cánh bướm nằm ở cổ, điều khiển tốc độ trao đổi chất của toàn cơ thể. Trong khảo sát 71 ca nói trên, suy giáp có liên hệ có ý nghĩa thống kê với bạc sớm. Đây là một trong số ít nguyên nhân vừa xét nghiệm được vừa có phác đồ điều trị rõ ràng.
3. Thiếu vi chất
Vitamin B12Định nghĩavitamin nhóm B có nhiều trong thịt, cá, trứng và sữa; cần cho việc tạo hồng cầu và cho hoạt động của thần kinh, cơ thể không tự tổng hợp được nên phải lấy từ thức ăn là chỉ số nhất quán nhất giữa các nghiên cứu. FolateĐịnh nghĩavitamin B9, có nhiều trong rau lá xanh đậm và các loại đậu; tham gia vào quá trình tạo tế bào mới, sắtĐịnh nghĩakhoáng chất là thành phần của hemoglobin, chất mang oxy trong hồng cầu; lượng sắt dự trữ được đo qua xét nghiệm ferritin và đồngĐịnh nghĩakhoáng chất vi lượng cần cho enzyme tyrosinase, mắt xích đầu tiên của quá trình tạo melanin cũng được nhắc tới trong bài tổng quan năm 2018, nhưng mức độ bằng chứng yếu hơn nhiều và các nghiên cứu mâu thuẫn nhau. Chi tiết ở mục vi chất bên dưới.
4. Bệnh tự miễn
Bệnh tự miễn là khi hệ miễn dịch nhận nhầm tế bào của chính cơ thể là kẻ lạ rồi quay ra tấn công chúng. Có hai bệnh hay đi cùng tóc bạc sớm:
- Bạch biến: hệ miễn dịch phá hủy chính các tế bào hắc tố. Mất tế bào tạo màu thì mất màu, ở cả da lẫn tóc, nên người bệnh thường có những mảng da trắng kèm những chùm tóc trắng mọc trên đó.
- Rụng tóc từng mảng: tóc rụng thành từng đám tròn, và phần tóc mọc lại sau đợt rụng rất hay là tóc trắng.
Điểm cần nhớ: cả hai bệnh này đều để lại dấu hiệu nhìn thấy được trên da chứ không chỉ trên tóc. Bài tổng quan năm 2018 xếp chúng vào nhóm bệnh cần loại trừ khi tóc bạc đi kèm bất thường ngoài da, nên nếu bạn thấy tóc bạc cùng lúc với mảng da mất màu hoặc mảng tóc rụng, hãy đi khám da liễu thay vì tự xử lý.
5. Hút thuốc lá
Nghiên cứu trên 207 người đăng ở Indian Dermatology Online Journal năm 2013 ghi nhận người hút thuốc có nguy cơ bạc tóc trước tuổi 30 cao gấp khoảng 2,5 lần, với tuổi khởi phát trung bình sớm hơn khoảng 3 năm so với người không hút. Cơ chế được cho là gồm hai phần: nicotine làm co mạch, giảm lưu lượng máu tới nang tóc; và các độc tố trong khói thuốc gây stress oxy hóa lên tế bào sắc tố.
6. Căng thẳng
Căng thẳng đúng là làm bạc tóc, nhưng không theo cách mạng xã hội vẫn kể.
Năm 2020, nhóm nghiên cứu tại Đại học Harvard công bố trên Nature cơ chế cụ thể trên chuột: một cú sốc mạnh khiến dây thần kinh giải phóng noradrenaline ngay tại nang tóc, ép kho tế bào gốc tạo màu hoạt động ồ ạt cho tới khi cạn sạch chỉ sau vài ngày. Tế bào gốc đã rời kho thì không quay lại được, nên những nang tóc đó mất khả năng tạo màu vĩnh viễn.
Hai điều cần giữ đúng tỉ lệ. Thứ nhất, đó là chuột và là stress cấp tính cường độ cao, không phải áp lực công việc kéo dài nhiều năm. Thứ hai, trên người bằng chứng mềm hơn hẳn, thậm chí còn có sợi tóc lấy lại được màu khi căng thẳng giảm đi. Nói ngắn gọn: một cú sốc lớn có thể đẩy tóc bạc nhanh hơn, nhưng căng thẳng thường ngày thì chưa đủ dữ liệu để kết tội.
Tóc bạc sớm vì gen di truyền hay sức khoẻ?
Không cần đoán nguyên nhân. Ba câu hỏi dưới đây đủ để biết bạn nên đi xét nghiệm hay nên chấp nhận và chuyển sang chuyện khác.
Trong nhà có ai bạc sớm không? Nếu bố, mẹ hoặc anh chị em ruột từng bạc tóc ở tuổi tương tự, khả năng cao đây là đặc điểm di truyền.
Tóc bạc nhanh hay chậm? Vài sợi tăng dần qua nhiều năm là kiểu tiến triển của yếu tố di truyền. Một mảng tóc bạc rõ rệt xuất hiện trong vài tháng thì khác hẳn về bản chất và cần được bác sĩ da liễu xem.
Có triệu chứng nào đi kèm không? Mệt mỏi kéo dài, tê bì tay chân, sụt hoặc tăng cân bất thường, sợ lạnh, rụng tóc nhiều, hoặc các mảng da mất màu. Những dấu hiệu này gợi ý tóc bạc chỉ là phần nổi của một vấn đề khác, và lúc đó xét nghiệm mới thực sự có giá trị.
Nếu cả ba câu đều cho đáp án hướng về di truyền, việc đi làm một loạt xét nghiệm thường không đổi được gì. Nếu tóc bạc lan nhanh hoặc có bất kỳ triệu chứng nào đi kèm, hãy đi khám.
Vi chất và tóc bạc sớm: các nghiên cứu thật sự tìm thấy gì
Ba nghiên cứu khác nhau, ba bộ kết quả không trùng nhau. Chỉ vitamin B12 xuất hiện ở cả hai nghiên cứu lớn nhất, còn sắt và canxi thì mỗi nơi một kết luận.
Đây là phần dễ bị trích dẫn sai nhất. Thay vì liệt kê từng nghiên cứu, bảng dưới đây xếp theo từng chỉ số, vì đó mới là thứ bạn cần quyết định có nên đi xét nghiệm hay không:
| Chỉ số | Bằng chứng hiện có | Có nên xét nghiệm? |
|---|---|---|
| Vitamin B12 | Thấp hơn nhóm chứng ở cả hai nghiên cứu lớn nhất: Daulatabad 2017 (52 ca) và Sonthalia 2017 (71 ca) | Nên |
| Hormone tuyến giáp | Suy giáp có liên hệ ý nghĩa thống kê với bạc sớm, Sonthalia 2017 | Nên |
| FerritinĐịnh nghĩaprotein dự trữ sắt trong cơ thể; xét nghiệm ferritin phản ánh lượng sắt dự trữ chính xác hơn xét nghiệm sắt huyết thanh | Mâu thuẫn: Bhat 2013 thấy thấp, Sonthalia 2017 không thấy khác biệt | Chỉ khi có triệu chứng đi kèm |
| Folate | Thấp ở Daulatabad 2017, chưa nghiên cứu nào lặp lại được | Chưa cần |
| Canxi và vitamin D3 | Thấp ở Bhat 2013, cỡ mẫu 35 học sinh, chưa được lặp lại | Chưa cần |
| Biotin | Chênh lệch khoảng 5% so với nhóm chứng, quá nhỏ để có ý nghĩa thực tế | Không cần |
Điểm chung duy nhất giữa hai nghiên cứu lớn hơn là vitamin B12. Trong nghiên cứu của Daulatabad, nồng độ vitamin B12 trung bình ở nhóm bạc sớm là 198 pg/ml so với 343 pg/ml ở nhóm chứng, một khoảng cách rất rõ. Sonthalia cũng ghi nhận thiếu vitamin B12 và suy giáp có liên hệ có ý nghĩa thống kê với bạc sớm.
Cơ chế thì dễ hình dung: vitamin B12 cần cho việc tạo hồng cầu khỏe mạnh, mà hồng cầu là phương tiện mang oxy tới mọi tế bào, gồm cả tế bào ở nang tóc. Thiếu vitamin B12 kéo dài cũng hay đi cùng thiếu máu ác tính, tình trạng cơ thể không hấp thu được vitamin này dù ăn đủ.
Nhưng hãy chú ý mâu thuẫn: Bhat thấy ferritin thấp ở nhóm bạc sớm, Sonthalia thì không thấy khác biệt nào về ferritin. Khi hai nghiên cứu cùng chủ đề cho kết quả ngược nhau, cách đọc hợp lý là chưa đủ bằng chứng, chứ không phải chọn lấy nghiên cứu nào hợp với điều mình muốn tin. Folate và đồng nằm cùng nhóm này: có mặt trong y văn, chưa đủ dữ liệu để coi là nguyên nhân chắc chắn.
Với nữ giới có nên xét nghiệm khác đi không? Cơ chế mất sắc tố là như nhau ở cả hai giới. Điểm khác nằm ở tần suất một số nguyên nhân nền: nữ giới có tỷ lệ thiếu sắt và rối loạn tuyến giáp cao hơn, đặc biệt ở giai đoạn sau sinh và tiền mãn kinh. Vì vậy với nữ bạc tóc sớm, ferritin và hormone tuyến giáp càng nên nằm trong danh sách kiểm tra đầu tiên.
Về biotin
BiotinĐịnh nghĩavitamin B7, còn gọi là vitamin H; tham gia chuyển hóa chất béo và đạm, có trong trứng, gan, hạt và được bán rộng rãi dưới dạng viên uống cho tóc và móng là ví dụ đáng nói về việc “có ý nghĩa thống kê” không đồng nghĩa với “có ý nghĩa thực tế”. Nghiên cứu của Daulatabad ghi nhận biotin ở nhóm bạc sớm là 252,71 pg/ml so với 266,47 pg/ml ở nhóm chứng, chênh lệch khoảng 5%. Con số này đạt ngưỡng thống kê vì độ dao động trong mẫu rất nhỏ, nhưng khoảng cách 5% không phải thứ để xây dựng cả một ngành hàng viên uống biotin liều cao lên trên.
Một lưu ý thực tế hơn: biotin liều cao gây nhiễu kết quả nhiều xét nghiệm máu, đặc biệt là xét nghiệm hormone tuyến giáp và men tim. Nếu bạn đang uống biotin và chuẩn bị xét nghiệm tuyến giáp, hãy nói với bác sĩ.
Vậy nên xét nghiệm gì
Dựa trên bằng chứng hiện có, bộ xét nghiệm hợp lý gồm vitamin B12 và hormone tuyến giáp. Có thể thêm ferritin và vitamin D nếu bạn có triệu chứng gợi ý hoặc đang rụng tóc kèm theo. Đây là bộ xét nghiệm phổ thông, chi phí không cao, và kết quả quyết định toàn bộ hướng xử lý tiếp theo. Nếu các chỉ số đều bình thường và trong nhà có tiền sử bạc sớm, bạn đã có câu trả lời và không cần mua thêm gì.
Tóc bạc có đen lại được không?
Phần sợi tóc đã mọc ra thì không đổi màu được nữa. Nhưng nang tóc thì có thể quay lại sản xuất sắc tố, và điều đó đã được đo trên người thật.
Câu trả lời gọn nhất: sợi tóc đã mọc ra thì không, nhưng nang tóc thì có thể. Hai chuyện này hay bị gộp làm một, và đó là lý do nhiều người mua nhầm sản phẩm.
Sợi tóc đã mọc: không đổi màu được. Phần tóc ra khỏi da đầu là mô chết, không còn trao đổi chất nên không nhận thêm melanin. Không viên uống hay dầu gội nào biến một đoạn tóc trắng thành đen. Sản phẩm nào hứa điều đó là đang bán một thứ không tồn tại.
Nang tóc: có thể quay lại tạo màu, nghiên cứu này đã được lưu lại. Năm 2021, nhóm của Rosenberg tại Đại học Columbia công bố trên eLife cách quét dọc từng sợi tóc để đọc sắc tố theo chiều dài, giống như đọc vòng gỗ trên thân cây. Họ tìm thấy những sợi tóc trắng tự lấy lại màu, ở cả nam lẫn nữ và ở nhiều độ tuổi. Đối chiếu với nhật ký căng thẳng của người hiến tóc, có sợi mất màu đúng lúc người đó căng thẳng và lấy lại màu khi căng thẳng giảm.
Nhưng chỉ trong một cửa sổ rất hẹp. Đây là phần hay bị cắt khi tin tức được kể lại. Chính nhóm tác giả mô phỏng ra một cơ chế ngưỡng: chỉ những sợi đang ở sát ranh giới bạc mới quay lại được. Sợi đã vượt xa ngưỡng thì giảm căng thẳng cũng không kéo về. Đảo ngược là có thật, nhưng là một hiện tượng quan sát được, không phải một phương pháp bạn chủ động áp dụng. Viện Da liễu Hoa Kỳ hiện vẫn nêu rõ chưa có phương pháp y tế nào phục hồi được màu tóc.
Nếu nguyên nhân là thiếu vi chất hay tuyến giáp thì sao? Về lý thuyết, chữa được gốc thì nang tóc có cơ hội hoạt động lại và phần tóc mọc mới có thể có màu. Nhưng nói cho rõ: các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận vitamin B12 thấp đi cùng bạc sớm, chưa nghiên cứu nào chứng minh bù vitamin B12 làm tóc đen trở lại. Hãy chữa bệnh nền vì sức khỏe của bạn, còn màu tóc thì coi là khả năng, không phải cam kết.
Cách khắc phục tóc bạc sớm: làm được gì và không làm được gì
Danh sách việc làm được ngắn hơn nhiều so với những gì bạn đọc trên mạng, nhưng đổi lại từng mục đều có cơ sở. Bước đầu tiên luôn là xét nghiệm, không phải mua sản phẩm.
Bỏ thuốc lá. Đây là yếu tố lối sống có bằng chứng rõ nhất và cũng nằm hoàn toàn trong tầm kiểm soát của bạn, với con số 2,5 lần nguy cơ đã nói ở trên.
Xử lý bệnh tuyến giáp nếu có. Suy giáp có liên hệ có ý nghĩa với bạc sớm trong khảo sát 71 ca. Đây là bệnh có phác đồ rõ ràng, và việc điều trị mang lại lợi ích cho toàn cơ thể chứ không riêng mái tóc. Cùng logic đó, bạch biến và rụng tóc từng mảng cần được kiểm soát ở mức bệnh chứ không phải xử lý ở mức sợi tóc.
Bù vitamin B12 khi xét nghiệm xác nhận thiếu. Đây là chỉ số nhất quán nhất giữa các nghiên cứu. Hãy ưu tiên ăn trước khi uống thuốc viên tổng hợp:
| Vi chất | Nguồn thực phẩm quen thuộc |
|---|---|
| Vitamin B12 | Thịt đỏ, gan, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa |
| Folate | Rau lá xanh đậm, các loại đậu, măng tây, bơ |
| Sắt | Thịt đỏ, gan, các loại đậu, rau bina |
| Đồng | Hạt điều, hạt vừng, hải sản có vỏ, socola đen |
Người ăn chay trường thuộc nhóm nguy cơ thiếu vitamin B12 cao và nên kiểm tra định kỳ.
Ngủ đủ và đều giờ. Bảy tới tám tiếng mỗi đêm với giờ đi ngủ ổn định có ích hơn hẳn việc ngủ bù cuối tuần. Đây là lời khuyên tốt cho sức khỏe chung; riêng với thời điểm bạc tóc thì chưa có nghiên cứu nào đo được tác động, nên hãy làm vì lý do đúng.
Không kiểm soát được: gen, tốc độ lão hóa tự nhiên của kho tế bào gốc hắc tố, và các bệnh tự miễn đã phá hủy tế bào sắc tố. Với nhóm này, mọi nỗ lực nhắm vào việc phục hồi màu tóc đều chưa có cơ sở, và tiền bạc lẫn thời gian nên chuyển sang hướng khác.
Chưa đủ bằng chứng để khẳng định: tia UV, ô nhiễm không khí, thiếu ngủ và các chất chống oxy hóa dạng uống. Đội mũ khi ra nắng lâu hay hạn chế hóa chất đều là thói quen tốt cho sợi tóc, nhưng chưa nghiên cứu nào cho thấy chúng dời được thời điểm bạc tóc ở người.
Sống chung với tóc bạc mà không đánh đổi sức khỏe sợi tóc
Nhuộm là giải pháp thẩm mỹ, không phải giải pháp y tế, và nó có cái giá riêng. Biết trước cái giá đó giúp bạn chọn phương án nhẹ tay hơn.
Vấn đề là sợi tóc bạc có xu hướng thô và khô hơn tóc còn sắc tố, nên nó phản ứng với hóa chất kém khoan dung hơn. Sáu nguyên tắc thực tế, tick lại từng mục trước lần nhuộm tới:
Dầu gội phủ bạc: nhẹ tay hơn nhưng có cái giá riêng. Loại này phủ màu dần qua từng lần gội thay vì tác động mạnh một lần, nên hợp khi tóc bạc còn ít hoặc sợi tóc đang yếu. Đổi lại màu bám kém bền và bạn phải dùng đều đặn mới giữ được kết quả.
Có một điểm ít ai nói trước: nhiều salon khá ngại dầu gội phủ bạc, vì lớp màu tích tụ qua hàng chục lần gội rất khó bóc ra. Nếu sau này bạn muốn nhuộm sang một màu khác, thợ buộc phải xử lý nền màu cũ trước, mà đó lại đúng là bước hại sợi tóc nhất. Nên nếu trong đầu bạn đã có ý định nhuộm, hãy cân nhắc bỏ hẳn bước phủ bạc.
Một điểm nữa hay bị bỏ qua: nếu bạn vừa bạc tóc vừa rụng tóc, hai vấn đề này thường có nguyên nhân khác nhau và cần xử lý riêng. Nhuộm liên tục trên nền tóc đang yếu là cách nhanh nhất để biến vấn đề thẩm mỹ thành vấn đề hư tổn thật sự. Tham khảo các nguyên tắc nền tảng có ở bài viết Chăm sóc tóc tại nhà .
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Hà thủ ô có làm đen tóc bạc không?
Chưa có nghiên cứu lâm sàng nào trên người cho thấy hà thủ ô phục hồi được sắc tố tóc đã bạc. Các nghiên cứu hiện có chủ yếu ở mức tế bào và động vật, và tập trung vào tác động lên chu kỳ mọc tóc chứ không phải lên sắc tố. Ngoài ra hà thủ ô có ghi nhận về độc tính gan khi dùng kéo dài hoặc chế biến không đúng cách, nên không phải thứ để tự dùng lâu dài.
Nhổ một sợi tóc bạc có mọc ra nhiều sợi bạc hơn không?
Không. Mỗi nang tóc chỉ nuôi một sợi tóc tại một thời điểm, nên nhổ một sợi không thể tạo ra nhiều sợi. Cảm giác tóc bạc nhân lên sau khi nhổ đến từ việc quá trình bạc vẫn đang tiếp diễn ở các nang lân cận, không liên quan tới thao tác nhổ. Dù vậy vẫn không nên nhổ, vì lặp lại nhiều lần có thể làm nang tóc ngừng hoạt động và để lại chỗ trống thật sự.
Bổ sung vitamin B12 bao lâu thì thấy khác biệt trên tóc?
Nếu nguyên nhân đúng là thiếu vitamin B12, thay đổi chỉ xuất hiện ở phần tóc mọc mới, vì phần đã mọc không đổi màu được. Tóc mọc trung bình khoảng 1cm mỗi tháng, nên bạn cần ít nhất 2 đến 3 tháng mới nhìn được phần chân tóc, và phần bạc cũ vẫn giữ nguyên màu cho tới khi được cắt đi. Cũng cần thực tế: các nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa vitamin B12 thấp và bạc sớm, nhưng chưa nghiên cứu nào chứng minh việc bù vitamin B12 làm tóc đen trở lại. Trong lúc chờ, giữ thói quen gội đầu đúng cách có ích cho sợi tóc hơn là đổi thêm một loại viên uống.
Lời khuyên cho người đang rụng tóc
Nguồn tham khảo
- Tobin DJ, Paus R. Graying: gerontobiology of the hair follicle pigmentary unit. Experimental Gerontology. 2001;36(1):29-54. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11162910/
- Wood JM, Decker H, Hartmann H, et al. Senile hair graying: H2O2-mediated oxidative stress affects human hair color by blunting methionine sulfoxide repair. FASEB Journal. 2009;23(7):2065-2075. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19237503/
- Kumar AB, Shamim H, Nagaraju U. Premature Graying of Hair: Review with Updates. International Journal of Trichology. 2018;10(5):198-203. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30607038/
- Sonthalia S, Priya A, Tobin DJ. Demographic Characteristics and Association of Serum Vitamin B12, Ferritin and Thyroid Function with Premature Canities in Indian Patients from an Urban Skin Clinic of North India: A Retrospective Analysis of 71 Cases. Indian Journal of Dermatology. 2017;62(3):304-308. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28584374/
- Daulatabad D, Singal A, Grover C, Chhillar N. Prospective Analytical Controlled Study Evaluating Serum Biotin, Vitamin B12, and Folic Acid in Patients with Premature Canities. International Journal of Trichology. 2017;9(1):19-24. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28761260/
- Bhat RM, Sharma R, Pinto AC, Dandekeri S, Martis J. Epidemiological and investigative study of premature graying of hair in higher secondary and pre-university school children. International Journal of Trichology. 2013;5(1):17-21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23960391/
- Zhang B, Ma S, Rachmin I, et al. Hyperactivation of sympathetic nerves drives depletion of melanocyte stem cells. Nature. 2020;577(7792):676-681. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31969699/
- Rosenberg AM, Rausser S, Ren J, et al. Quantitative mapping of human hair greying and reversal in relation to life stress. eLife. 2021;10:e67437. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34155974/
- Zayed AA, Shahait AD, Ayoub MN, Yousef AM. Smokers’ hair: Does smoking cause premature hair graying? Indian Dermatology Online Journal. 2013;4(2):90-92. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23741662/
- American Academy of Dermatology Association. What causes gray hair, and can I stop it? https://www.aad.org/public/everyday-care/hair-scalp-care/hair/gray-hair-causes
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin B12 - Fact Sheet for Health Professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/
